Yanlış: El temizliği için sadece su yeterlidir
Günlük hayatta en sık karşılaşılan hatalardan biri, elleri sadece suyla çalkalamanın yeterli görülmesidir. Su, eldeki bazı görünür kirleri uzaklaştırabilir; ancak yağ, yüzey kalıntısı ve mikroorganizmaların önemli bir kısmı yalnızca suyla etkili şekilde temizlenmez. Sabun, bu noktada devreye girer. Sabun, kir ve yağ tabakasının parçalanmasına yardımcı olur ve mekanik ovalama hareketiyle birlikte ellerin daha etkili temizlenmesini sağlar.
El yıkama sırasında asıl etki, yalnızca kullanılan üründen değil, doğru uygulama biçiminden gelir. Avuç içi, parmak araları, tırnak çevresi, başparmaklar ve bilek kısmı çoğu zaman hızlı yıkamada ihmal edilir. Oysa ellerin en çok temas eden bölgeleri, kir ve kalıntının da en kolay biriktiği alanlardır.
CDC’nin el yıkama önerileri, ellerin sabunla en az 20 saniye ovalanması, temiz suyla durulanması ve tamamen kurulanması gerektiğini belirtir.
Yanlış: Ne kadar sıcak su kullanılırsa o kadar iyi temizlik sağlanır
Sıcak suyun temizlikte daha etkili olduğu düşüncesi yaygındır. Ancak el hijyeninde suyun çok sıcak olması, cildi koruyan doğal yağ tabakasını zayıflatabilir. Bu durum özellikle sık el yıkayan kişilerde kuruluk, hassasiyet, çatlama ve tahriş riskini artırabilir. El hijyeni için önemli olan, suyun aşırı sıcak olması değil, sabunla doğru süre ve doğru teknikle yıkama yapılmasıdır.
Çok sıcak su kullanımı, özellikle kış aylarında ya da iş yerlerinde gün içinde defalarca el yıkayan kişilerde cildin bariyer yapısını zorlayabilir. Cilt bariyeri zayıfladığında kişi ellerini temizlediğini düşünse de cilt konforu azalır. Bu durum zamanla el temizliği alışkanlığını da olumsuz etkileyebilir.
Doğru yaklaşım, elleri cildi rahatsız etmeyecek sıcaklıkta suyla yıkamak, uygun sabun kullanmak, iyi durulamak ve tamamen kurulamaktır.
Yanlış: El antiseptiği kullanınca el yıkamaya gerek kalmaz
Alkol bazlı el antiseptikleri pratik kullanım sağlar ve özellikle suya ya da lavaboya erişimin olmadığı durumlarda önemli bir destek ürünüdür. Ancak bu ürünler, el yıkamanın tamamen yerine geçen ürünler olarak düşünülmemelidir. Eller görünür şekilde kirliyse, yağlıysa, tozluysa ya da kimyasal kalıntıya maruz kaldıysa öncelikli tercih sabun ve suyla yıkama olmalıdır.
El antiseptiği doğru kullanıldığında ellerin hijyenini destekler. Ancak ürünün yeterli miktarda kullanılması, tüm el yüzeyine yayılması ve eller kuruyana kadar ovalanması gerekir. Çok az miktarda ürün kullanmak, yalnızca avuç içine uygulamak veya ürün kurumadan elleri silmek doğru bir uygulama değildir.
CDC, el antiseptiğinin su ve sabuna erişim olmadığında kullanılabileceğini; ancak el yıkamanın çoğu durumda temel yöntem olduğunu belirtir.
Yanlış: Alkol bazlı ürünler her kullanımda elleri yıkamayı gerektirir
Bazı kullanıcılar, alkol bazlı el temizleme ürünlerini birkaç kez kullandıktan sonra mutlaka ellerini yıkaması gerektiğini düşünür. Bu da özellikle iş yerlerinde gereksiz su ve sabun kullanımına, cilt kuruluğuna ve zaman kaybına yol açabilir. El yıkama elbette gerekli durumlarda önemlidir; ancak yalnızca belirli sayıda el antiseptiği kullanıldığı için otomatik olarak el yıkamak her zaman zorunlu değildir.
WHO, alkol bazlı el ovalama ürünlerinin birkaç kullanımdan sonra mutlaka yıkanması gerektiği yönündeki inancın yaygın bir yanlış olduğunu, kişinin elleri kirli hissetmesi gibi özel durumlar dışında bunun gerekli olmadığını belirtir.
Burada önemli olan, ürünün doğru kullanılması ve ellerin durumuna göre karar verilmesidir. Eğer eller görünür şekilde kirli değilse ve doğru ürün doğru miktarda kullanılıyorsa, alkol bazlı ürünler el hijyeni rutininin pratik bir parçası olabilir.
Yanlış: Daha güçlü koku daha iyi temizlik anlamına gelir
Temizlik ürünlerinde koku, kullanıcı deneyiminin önemli bir parçasıdır. Ferah, temiz ve kalıcı bir koku, ürün algısını güçlendirebilir. Ancak koku, ürünün temizlik performansını tek başına göstermez. Yoğun kokulu bir ürün her zaman daha etkili değildir. Aynı şekilde daha hafif kokulu bir ürün de zayıf ürün anlamına gelmez.
El hijyeni ürünlerinde formül dengesi, cilt uyumu, kullanım hissi, köpürme yapısı, durulanabilirlik ve nem dengesini fazla bozmayan ürün karakteri daha önemlidir. Özellikle sık kullanılan el sabunlarında yalnızca kokuya odaklanmak yerine cildi kurutmayan, kolay durulanan ve günlük kullanıma uygun ürünler tercih edilmelidir.
Koku, ürünün kimliğini tamamlayan bir detaydır; ancak hijyenin asıl belirleyicisi doğru formül ve doğru kullanımdır.
Yanlış: Çok köpüren ürün daha iyi temizler
Yanlış: Elleri yıkadıktan sonra kurulamak önemli değildir
Cildi koruyan el hijyeni nasıl olmalı?
İş yerleri için doğru el hijyeni yaklaşımı
Sonuç
Sıkça Sorulan Sorular
Eller görünür şekilde kirliyse, yağlıysa veya kimyasal kalıntıya maruz kaldıysa sabun ve suyla yıkama öncelikli tercih olmalıdır. Su ve sabuna erişim olmayan durumlarda, en az yüzde 60 alkol içeren el antiseptikleri pratik bir destek sağlayabilir.
Ellerin sabunla en az 20 saniye ovalanması önerilir. Bu sürede avuç içi, parmak araları, tırnak çevresi, başparmaklar ve bilekler ihmal edilmemelidir.
Evet, çok sık el yıkamak, çok sıcak su kullanmak veya cilde uygun olmayan ürünler tercih etmek kuruluk ve hassasiyet oluşturabilir. Bu nedenle doğru ürün seçimi, iyi durulama ve tam kurulama önemlidir.
Hayır. Köpük, kullanıcıya temizlik hissi verir; ancak ürün performansının tek göstergesi değildir. Formül dengesi, durulanabilirlik ve kullanım alanına uygunluk daha önemlidir.
İş yerlerinde ürün seçimi yapılırken kullanım yoğunluğu, kullanıcı profili, ambalaj hacmi, dispenser sistemi, cilt konforu ve ürünün günlük kullanıma uygunluğu birlikte değerlendirilmelidir.
